Birim fiyat hesabında yuvarlama kuralları

Birim fiyat, ambalajlı ürünlerin karşılaştırılabilmesi için zorunlu tutulan bir alandır: 750 ml'lik şişenin litre fiyatı, 380 gramlık paketin kilogram fiyatı. Hesabın kendisi basittir; sorun küsuratta başlar.

Hesap ve küsurat

Örnek: 380 gramlık bir ürün 47,50 ₺. Kilogram fiyatı:

47,50 ÷ 0,380 = 125,0 ₺/kg

Temiz çıktı. Ama 355 gramlık bir ürün 39,90 ₺ ise:

39,90 ÷ 0,355 = 112,394366… ₺/kg

Bu sayı etikete nasıl yazılacak? 112,39 mu, 112,40 mı, 112 mi?

Yönetmeliğin çerçevesi

Fiyat Etiketi Yönetmeliği birim fiyatın gösterilmesini zorunlu kılar ama ondalık basamak sayısı için katı bir kural vermez. Aranan şey, birim fiyatın doğru ve karşılaştırılabilir olmasıdır.

Pratikte iki ondalık basamak (kuruş) standart hâline gelmiştir ve denetimde sorun çıkarmaz. Ayrıntı için birim fiyat ne zaman zorunlu yazısına bakın.

Yuvarlama yönü

Üç seçenek var ve seçim tutarlı olmalıdır:

Matematiksel yuvarlama önerilir: tarafsızdır, açıklaması kolaydır ve sistematik bir sapma üretmez.

Kritik olan, seçilen yöntemin tüm katalogda aynı olmasıdır. Bazı ürünlerde yukarı, bazılarında aşağı yuvarlayan bir sistem, karşılaştırılabilirliği bozar — birim fiyatın var olma sebebini ortadan kaldırır.

Hesap nerede yapılmalı?

KDV gösteriminde olduğu gibi, birim fiyat hesabı da tek bir yerde yapılmalıdır: ERP ya da fiyat yönetim sisteminde.

ESL yazılımının kendi bölme işlemini yapması iki risk doğurur:

1. Yuvarlama farkı. ESL ile ERP farklı yuvarlarsa rafta ve sistemde iki farklı birim fiyat görünür.
2. Ambalaj verisi hatası. Bölme işlemi ambalaj miktarına dayanır; veri hatalıysa sonuç sessizce yanlış olur.

İkincisi özellikle sinsidir çünkü hata kimseye görünmez: 355 gram yerine 335 gram kayıtlıysa birim fiyat %6 yanlış çıkar ve hiçbir alarm tetiklenmez.

ERP veri hazırlık denetçisi ambalaj miktarı eksik ya da şüpheli kayıtları sayıyor; veri kalitesi: projeyi geciktiren sebep yazısı hazırlığın kapsamını anlatıyor.

Hangi birim kullanılacak?

Karşılaştırılabilirlik için aynı kategoride aynı birim kullanılmalıdır. Sıvılar litre, katılar kilogram, adetli ürünler adet.

Sorun, kategori sınırındaki ürünlerde çıkar. Örneğin krem peynir: gram mı, adet mi? Aynı rafta biri kilogram, diğeri adet fiyatı gösteriyorsa karşılaştırma imkânsızlaşır.

Kural basittir: aynı raftaki benzer ürünler aynı birimi kullanmalı. Bu, ESL'nin değil kategori yönetiminin işidir ama ESL kurulumu sırasında ortaya çıkar ve düzeltilmesi gerekir.

Çok küçük ve çok büyük değerler

Bazı ürünlerde birim fiyat okunamayacak kadar büyük ya da küçük çıkar:

• Baharat (10 g, 24,90 ₺): 2.490 ₺/kg. Doğru ama şaşırtıcı.
• Çuval un (25 kg, 450 ₺): 18 ₺/kg. Sorun yok.
• Vitamin damla (20 ml, 180 ₺): 9.000 ₺/L.

Büyük sayılar doğrudur ve gösterilmelidir; tüketiciyi şaşırtması, karşılaştırmanın işe yaradığının göstergesidir. Ancak şablonda bu sayıların sığacağı alan ayrılmalıdır — dört ya da beş haneli bir birim fiyat, iki haneli için tasarlanmış alana sığmaz.

Şablon simülatörü uç değerlerle test yapmanızı sağlıyor; mini etiketler sınıfında bu alan özellikle dardır.

İndirimli üründe birim fiyat

İndirim uygulandığında birim fiyat da yeni fiyata göre hesaplanmalıdır. Eski fiyatın birim karşılığını göstermeye devam etmek, tüketiciyi yanıltır.

Şablonda indirim düzenine geçildiğinde birim fiyat alanının da güncellendiği doğrulanmalıdır — bu, kampanya şablonlarında en sık atlanan detaydır (indirimli satışta etiket kuralları).

Kontrol listesi

1. Yuvarlama yöntemi seçildi ve tüm katalogda tutarlı mı?
2. Hesap ERP'de mi yapılıyor, ESL yalnızca basıyor mu?
3. Ambalaj miktarı verisi denetlendi mi?
4. Aynı kategoride birim tutarlılığı var mı?
5. Şablon dört-beş haneli birim fiyatı kaldırıyor mu?
6. İndirimde birim fiyat da güncelleniyor mu?

Altı madde de kurulum öncesi kontrol listesine ve şartnameye eklenebilir.

Çoklu paket ve promosyon ambalajları

Birim fiyat hesabının en çok hata ürettiği yer çoklu paketlerdir: "6'lı su", "2 al 1 öde", "%25 bonus".

Kurallar şöyle işler:

• Çoklu paket. Toplam miktar üzerinden hesaplanır. 6 × 1,5 L = 9 L; birim fiyat toplam fiyatın 9'a bölümüdür.
• Bonus ambalaj. Bonus dahil toplam miktar esas alınır. 750 ml + %25 bonus = 937,5 ml.
• Çoklu alım kampanyası. Kampanya fiyatı geçerliyse birim fiyat ona göre hesaplanır.

Üçüncüsü en çok atlanandır: "2 al 1 öde" kampanyasında raf etiketi tekil fiyatın birim karşılığını göstermeye devam ederse, müşteri yanlış bir karşılaştırma yapar.

Bu senaryoların şablonda ve veri tarafında nasıl ele alındığı, kurulum öncesinde netleştirilmelidir.

Tartılı ürünlerde birim fiyat zaten fiyattır

Manav, kasap ve şarküteri gibi tartılı ürünlerde satış fiyatının kendisi birim fiyattır (₺/kg). Ayrı bir birim fiyat satırı göstermek gereksiz tekrar üretir.

Şablonun bu ürün grubu için ayrılması, hem yeri boşa harcamamayı hem de kafa karışıklığını önlemeyi sağlar. Etiket ekranında bilgi mimarisi yazısı bu düzeni anlatıyor.

Denetimde birim fiyat

Denetimde birim fiyatın varlığı kadar doğruluğu da kontrol edilir. Rastgele seçilen bir ürünün ambalaj miktarı okunur, fiyat bölünür ve etiketle karşılaştırılır.

Bu yüzden ambalaj miktarı verisinin doğruluğu, birim fiyatın kendisi kadar önemlidir. Kurulum öncesi veri denetiminde bu alan öncelikli olarak taranmalıdır (ERP veri hazırlık denetçisi).