Raf etiketinde yazı tipi ve punto seçimi

Raf etiketi tasarımı, kâğıt tasarımından farklı kurallara tabidir. Sebep basit: e-kâğıt ekranın çözünürlüğü yaklaşık 110–130 DPI'dır — ofis yazıcısının üçte biri. Bu ölçekte tipografi kararları, estetik değil okunabilirlik meselesidir.

Piksel gerçeği

112 DPI'lık bir ekranda bir piksel yaklaşık 0,23 milimetredir. Yani:

• 2,5 mm'lik bir karakter ≈ 11 piksel
• 4 mm'lik bir karakter ≈ 17 piksel
• 12 mm'lik fiyat rakamı ≈ 52 piksel

11 piksel yüksekliğinde bir harf, çok az detay taşıyabilir. İnce çizgiler, tırnaklar ve ince boşluklar bu ölçekte kaybolur (etiket çözünürlüğü: DPI rafta ne anlama geliyor).

Kural 1: Tırnaksız (sans-serif)

Tırnaklı yazı tiplerinin ayırt edici özelliği, harf uçlarındaki ince çıkıntılardır. Bu çıkıntılar tipik olarak ana gövdenin dörtte biri kalınlığındadır.

Ana gövde 2 piksel ise tırnak yarım pikseldir — yani ya kaybolur ya da tam piksele yuvarlanıp orantısız kalınlaşır. İkisi de okunabilirliği bozar.

Bu yüzden e-kâğıt etiketlerde neredeyse istisnasız tırnaksız yazı tipleri kullanılır.

Kural 2: Orta ya da kalın ağırlık

İnce (light, thin) ağırlıklar, düşük çözünürlükte kırılır. Harf gövdesi 1 piksele düştüğünde bazı yerlerde görünür, bazı yerlerde kaybolur.

Pratik alt sınır: regular ağırlık, fiyat gibi vurgulu alanlarda bold. Light ağırlık hiçbir alanda kullanılmamalıdır.

Kural 3: Geniş harf aralığı tercih edilir

Dar (condensed) yazı tipleri daha çok karakter sığdırır ve bu çekici görünür. Ama düşük çözünürlükte harfler birbirine yapışır.

Uzun ürün adları için dar yazı tipi yerine iki satıra almak daha iyi sonuç verir.

Kural 4: Türkçe karakter desteği şart

Türkçe'ye özgü karakterler (ı, İ, ş, ğ, ü, ö, ç) bütün yazı tiplerinde bulunmaz ya da bazılarında kötü tasarlanmıştır.

Özellikle noktasız ı ile noktalı i ayrımı, düşük çözünürlükte kritiktir: nokta tek pikselse ve yanlış yerdeyse iki harf karışır.

Yazı tipi seçilirken Türkçe karakterlerin gerçek ekranda nasıl göründüğü test edilmelidir (etikette Türkçe zorunluluğu).

Alan bazında punto tablosu

2,9 inçlik bir ekran için yerleşmiş değerler:

Bu değerler yaklaşık 1,5–2 metreden okunabilirliğe karşılık gelir (ekran boyutu ile okunabilirlik mesafesi, fiyat etiketinde yazı boyutu kuralları).

Rakamlar için özel dikkat

Fiyat rakamları etiketteki en önemli bilgidir ve iki özel gereksinimi vardır:

Tabular rakamlar. Her rakamın aynı genişlikte olması, fiyatların hizalı görünmesini sağlar. Orantılı rakamlarda 1 ile 8 farklı genişliktedir ve rafta düzensiz bir görüntü oluşur.

Kuruş gösterimi. Küçük puntolu kuruş (24⁹⁰ gibi) okunabilir kalmalıdır. Çok küçültülürse okunmaz; çok büyütülürse liranın etkisini azaltır. Tipik oran, lira yüksekliğinin %55–65'idir.

Otomatik küçültmenin sınırı

Çoğu şablon editörü, metin sığmadığında puntoyu otomatik küçültür. Bu özellik sınırsız bırakılırsa okunamayan etiketler üretir.

Editörde bir alt sınır tanımlanmalıdır: ürün adı hiçbir koşulda 3 mm'nin altına inmesin. Sınıra takılan ürünler listelenip adları kısaltma kuralıyla düzeltilir.

Bu liste genellikle kısadır ve bir kez düzeltildiğinde kalıcı olarak çözülür (veri kalitesi: projeyi geciktiren sebep).

Test: gerçek ekranda

Editör önizlemesi ve simülatör, gerçek e-kâğıdın birebir karşılığı değildir. Kontrast ve piksel yuvarlama farklı görünebilir.

Yazı tipi kararı, birkaç test etiketine uygulanıp rafta gözle kontrol edilmelidir. Şablon simülatörü ilk elemeyi yapar; son karar rafta verilir.

Kurumsal yazı tipi kullanılabilir mi?

Markanın kurumsal yazı tipi, yukarıdaki dört kuralı sağlıyorsa kullanılabilir. Sağlamıyorsa (ince, tırnaklı ya da Türkçe desteği zayıfsa) raf etiketi için bir istisna tanımlanmalıdır.

Kurumsal kimlik tutarlılığı önemlidir ama okunamayan bir fiyat etiketi, mevzuat açısından da ticari açıdan da daha büyük bir sorundur.

İki dilli etikette tipografi

Turistik bölgelerde ve sınır ticaretinde iki dilli gösterim gerekebilir. Bu, tipografi açısından ek bir kısıt getirir: aynı alana iki metin sığmalıdır.

Pratik çözümler:

• İkinci dil için bir kademe küçük punto. Ana dil öne çıkar, ikincisi okunur kalır.
• Farklı ağırlık. Ana dil medium, ikinci dil regular.
• Sayfa geçişi. İki dil ayrı sayfalarda, fiyat her ikisinde de görünür (ESL'de çoklu sayfa özelliği).

Seçilen yazı tipinin ikinci dilin karakterlerini de desteklemesi gerekir; Arapça ve Kiril alfabesi ayrı bir yazı tipi ailesi gerektirir (çoklu dil ve para birimi).

Yazı tipi lisansı

Ticari bir yazı tipinin gömülü sistemde kullanılması, lisans açısından ayrı bir konudur. Masaüstü lisansı, bir cihaza gömülmeyi kapsamayabilir.

Bu, çoğu projede hiç sorulmayan ama hukuki bir risk taşıyan bir maddedir. Tedarikçinin sunduğu varsayılan yazı tipleri genellikle lisanslıdır; kurumsal bir yazı tipi kullanılacaksa lisans kapsamı kontrol edilmelidir.