Yayımlanmış ESL kurulumları: hangi rakam neyi anlatıyor
"Dünyada 75 bin mağazada kullanılıyor" cümlesi bir teklifin en kolay satırı. Arkasında ne var, ne yok ve bir başarı hikayesinde gerçekten neye bakılır?
Published:
Teklif dosyalarının hepsinde bir satır vardır: "dünyada şu kadar mağazada kullanılıyor". Rakam büyüktür, etkileyicidir ve neredeyse hiçbir zaman nereden geldiği yazmaz.
Bu yazı o rakamları reddetmiyor. Bazıları gerçek ve işe yarar. Ama hangisinin ne anlattığını ayırmak, bir teklifi değerlendirirken sahip olabileceğiniz en ucuz beceridir — ve ayrım üç basit soruda bitiyor.
Türkiye'de kaç mağazada ESL var? Yayımlanmış bir sayı yok
Bu yazıyı hazırlarken aradığımız ilk şey buydu: Türkiye'deki zincirlerin kaç mağazasında elektronik etiket kurulu?
Böyle bir sayı yayımlanmamış. Haberler "zincir marketlerde dijital etiket dönemi başladı" diyor, geçişin sürdüğünü aktarıyor, ama hiçbiri zincir bazında bir mağaza sayısı vermiyor. Şirketlerin kendi açıklamalarında da yok.
Bu boşlukta sık karıştırılan bir rakam dolaşıyor: Türkiye'de 50 binden fazla zincir market şubesi var. Bu, toplam şube sayısıdır — ESL kurulu şube sayısı değil. İkisi birbirinin yerine kullanıldığında ortaya, kimsenin doğrulamadığı bir yaygınlık tablosu çıkıyor.
Dolayısıyla yerel bir referans arıyorsanız doğru yol rakam değil, isim: hangi zincir, hangi format, kaç mağaza, ne zamandan beri. Bunu ancak tedarikçiden isteyip referans ziyaretiyle teyit edebilirsiniz.
Yayımlanmış ve isimlendirilmiş kurulumlar
Yurt dışında durum farklı: bazı kurulumlar perakende basınında isimle ve tarihle yer alıyor. Bunlar doğrulanabilir oldukları için değerli:
- Tesco, 2025'teki pilotun ardından elektronik etiketi yaklaşık 3.000 mağazaya yaygınlaştırmayı duyurdu — büyük format ve market tipi mağazaları kapsıyor.
- Co-op, yaklaşık 2.400 mağazasında kâğıt raf etiketlerini değiştiriyor.
- Pricer, Şubat 2026 bülteninde Carrefour'daki Fransa kurulu tabanını 1.200'den fazla mağaza olarak bildirdi — ve aynı bültende artık tek tedarikçi olmadığını, Carrefour'un ikinci bir tedarikçi eklediğini açıkladı. Bu kayıt, referans rakamlarının neden tarihiyle birlikte okunması gerektiğini gösteriyor: aynı ilişki için daha önce dolaşan daha büyük sayılar farklı kapsamlara ait. Ayrıca 2025'te Pricer'ın Carrefour satışlarının %70'inden fazlası franchise mağazalara yapıldı; "Carrefour kullanıyor" cümlesi bu yüzden zincirin kendi mağazalarını değil, ağdaki bağımsız işletmeleri de kapsıyor.
- Morrisons, Ekim 2025'te duyurulan anlaşmada 497 süpermarkete 10,8 milyon etiket kuracağını açıkladı. Bu kayıt, hem mağaza hem etiket sayısını birlikte verdiği için aşağıdaki "etiket mi mağaza mı" ayrımına da örnek.
- Lidl (ABD), 2025 yazı sonuna kadar yaklaşık 190 ABD mağazasının tamamını kapsamayı planladığını, ancak bunu gün içi fiyat değişikliği için kullanmayacağını belirtti. Geçiş kararı ile kullanım amacının ayrı beyanlar olduğunu gösteren iyi bir örnek.
- Asda, 250'den fazla Express formatı mağazasında raf kenarı etiketine geçiyor — yani zincirin tamamı değil, tek format.
Bunların ortak özelliği, rakamın yanında bir isim, bir tarih ve bir kapsam bulunması. "Dünyada 75 bin mağaza" cümlesinde bunların üçü de yok.
Üç ayrım, üç farklı rakam
Aynı kurulum üç ayrı sayıyla anlatılabilir ve üçü de "doğru" olur:
Etiket sayısı mı, mağaza sayısı mı? Bir üreticinin "650 milyon etiket" demesiyle "75 bin mağaza" demesi aynı gerçeğin iki ölçüsü. Ortalama mağaza başına etiket adedi formata göre birkaç yüzden on binlere değişiyor (etiket adedi hesabı), yani iki rakam birbirine çevrilemez. Kendi kurulumunuzla kıyaslayacaksanız mağaza sayısı değil, benzer formattaki etiket adedi anlamlıdır.
Pilot mu, yaygınlaştırma mı? Tesco örneği bunu iyi gösteriyor: 2025'te pilot, 2026'da yaygınlaştırma duyurusu. Bir duyuru anında "3.000 mağazada kurulu" olmaz — plan açıklanmıştır. Pilotun yaygınlaştırmaya dönüşmesi başlı başına bir aşama ve çoğu projenin takıldığı yer orası (pilot kurulumdan yaygınlaştırmaya).
Bu ayrımın ne kadar kolay kaybolduğunu gösteren somut bir örnek var. Walmart için iki saygın kaynak aynı rakamı farklı anlamda kullanıyor: CNBC'nin Ekim 2025 haberi şirketin etiketi "2026'ya kadar 2.300 mağazaya yaymayı planladığını" yazıyor; The Food Institute'un derlemesi ise yaklaşık 2.300 mağazada kurulumun zaten tamamlandığını, hedefin 2026 sonuna kadar 5.212 ABD mağazasının tamamı olduğunu aktarıyor.
İkisi de yanlış değil; biri hedefi, diğeri mevcut durumu anlatıyor olabilir. Ama bir teklifte "Walmart 2.300 mağazada kullanıyor" satırını gördüğünüzde, bunun hangisi olduğunu sormadan kullanmayın — aradaki fark, aynı cümlenin bir referans mı yoksa bir niyet beyanı mı olduğunu belirliyor.
Sözleşme kapsamı mı, tamamlanmış kurulum mu? "X zinciriyle anlaşıldı" ile "X zincirinde kurulum tamamlandı" arasında çoğu zaman yıllar var. İkisi de haber olur; ikincisi referans olur.
Kurulu taban rakamları kimden geliyor
Piyasada dolaşan büyük sayıların kaynağı neredeyse her zaman üreticinin kendisi: yatırımcı sunumu, basın bülteni ya da kurumsal sayfa. Bunlar yalan olmak zorunda değil ama bağımsız denetimden geçmiş değil ve tanım üreticiye ait — neyi "kurulu" saydığını o belirliyor.
İkinci bir katman daha var: bu sayılar ansiklopedi maddelerine, pazar raporlarına ve blog yazılarına aktarılıyor, oradan da tekliflere giriyor. Üç aktarmadan sonra rakam artık "sektör verisi" gibi görünüyor, oysa hâlâ aynı tek kaynağa dayanıyor.
Bunun nasıl çalıştığını kendi örneğimiz üzerinden göstermek mümkün. Dolaşımdaki "650 milyon etiket, 75 bin mağaza" rakamı bir ansiklopedi maddesinden geliyor. Şirketin kendi bültenine bakıldığında ise tablo farklı: VusionGroup 22 Ekim 2025 tarihli açıklamasında bulut kurulu tabanının 2025 üçüncü çeyrek sonunda yaklaşık 314 milyon etikete ulaştığını, 2025 ilk çeyreğinde yaklaşık 26.000 mağaza ve 188 milyon etiket olduğunu bildiriyor.
İki rakam birbiriyle çelişmiyor olabilir — biri kümülatif satılmış adedi, diğeri bugün bulutta bağlı duran kurulu tabanı ölçüyor olabilir. Ama aradaki fark iki kattan fazla ve hangi tanımın kullanıldığı ikincil kaynakta yazmıyor. Kural basit: birincil kaynak varsa ikincil kaynağı kullanmayın, ve kullanıyorsanız hangi metrik olduğunu da aktarın.
Aynı sorunun üçüncü bir katmanı daha var: üçüncü taraf analiz siteleri aynı şirket için "420 milyon cihaz, 36 bin mağaza" gibi, hem ansiklopediyle hem şirketin kendi bülteniyle tutmayan sayılar yayımlıyor. Bu yüzden bu sitede üretici pazar payı yüzdesi yayımlamıyoruz: paydayı bilmiyoruz.
Aynı okuma biçimi yetenek iddiaları için de geçerli — entegrasyon iddiası mı entegrasyon mu ve ESL'de yapay zekâ iddiaları bunu ayrı ayrı ele alıyor.
Bir başarı hikayesinde aranacak altı şey
Size bir vaka anlatıldığında şunları sorun. Altısına da cevap gelen bir hikaye gerçekten bilgi taşır:
- Kim ölçtü? Müşteri mi, tedarikçi mi, üçüncü taraf mı?
- Hangi dönem? Kurulumdan önce ve sonra kaç aylık veri var?
- Başlangıç neydi? "%40 azaldı" cümlesi, neyin %40'ı olduğu yazmadan boştur.
- Neler hesaba katılmadı? Eğitim süresi, veri temizliği, personel devri genelde dışarıda bırakılıyor (ROI hesabında en sık beş hata).
- Ne kadar sürdü ve ne kadar tuttu? Süre ve bütçe sapması anlatılmayan vaka, anlatılanın yarısıdır.
- Ziyaret edilebilir mi? Edilemiyorsa, neden?
Altıncı soru diğer beşinden daha ayırt edici. Gerçekten memnun bir müşteri genellikle ziyarete açıktır; referans veremeyen tedarikçi başlı başına bir bilgidir.
Kendi vakanızı kurmak
Başkasının rakamıyla karar vermek zorunda değilsiniz. Kendi pilotunuz, size özel ve doğrulanabilir bir vaka üretir — yeter ki ölçüm kurulumdan önce başlasın.
Kâğıt etiket düzeninde bir fiyat değişikliğinin kaç dakika sürdüğünü, haftada kaç değişiklik yapıldığını ve kaç fiyat hatası bildirildiğini bilmiyorsanız, kurulumdan sonraki hiçbir sayı bir şey kanıtlamaz. Pilot projede ölçülecek 10 metrik bu listeyi veriyor; ESL projesi neden başarısız olur de aynı sayıların yokluğunda ne olduğunu.
Zincir yapıdaysanız kıyaslamayı kendi mağazalarınız arasında kurmak en temizidir: aynı zincirde ESL'li ve ESL'siz iki benzer mağaza, dışarıdan gelecek her vakadan daha iyi bir kanıttır (zincir markette ESL).
Bu sitede neden vaka listesi yok
Bu platformda "başarı hikayeleri" bölümü yok ve olmayacak — çünkü doğrulayamayacağımız bir vakayı yayımlamak, kesin fiyat yayımlamamakla aynı nedenle yapmadığımız bir şey (neden fiyat yayımlamıyoruz).
Yapabileceğimiz şey bu: kamuya açık, isimli ve tarihli kurulumları kaynağıyla aktarmak, kalanını da "üretici beyanı" olarak işaretlemek. Doğrulanmış bir vaka duyarsak kaynağıyla birlikte ekleriz; elinizde böyle bir kurulum varsa düzeltme sayfasından iletebilirsiniz.
Sources for this article
- The Grocer — Tesco rolling out electronic shelf labels to 3,000 stores
- Retail Technology Innovation Hub — Tesco preps major ESL roll-out following 2025 pilot
- VusionGroup — Üçüncü çeyrek 2025 satışları (şirketin kendi bülteni; kurulu taban rakamının birincil kaynağı)
- VusionGroup — şirket profili (ikincil kaynak; şirket beyanlarını aktarıyor)
- Retail IT Insights — Morrisons, tüm süpermarket ağında fiyatlamayı dijitalleştirmek için VusionGroup ile anlaştı (22 Ekim 2025)
- Pricer — Carrefour'un ortağı olmayı sürdürüyor ama artık tek ESL tedarikçisi değil (şirketin kendi bülteni, 18 Şubat 2026)
- CNBC — Electronic shelf labels are taking over U.S. grocery stores (3 Ekim 2025)
- The Food Institute — Why the Digital Shelf Label Backlash is History Repeating Itself
- Sözcü — Marketlerde yeni etiket dönemi başladı
Legislation changes over time. We checked these links on the publication date; verify against the current official text.
Cite this article
If you are taking this into a presentation, a specification or a legal note, you can use the line below as it stands.
ElektronikEtiket.org. “Yayımlanmış ESL kurulumları: hangi rakam neyi anlatıyor.” 1 November 2026. https://elektroniketiket.org/en/blog/yayimlanmis-esl-kurulumlari-rakamlari-okumak
Tags: vakareferansiddiasatın alma
← All articles